ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਨ। ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿੱਚ ਭੈਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸੰਗਤ ਬੇਬੇ ਜੀ ਦੀ ਭੈਣ-ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਸੱਚੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੇ ਪਤੀ ਭਾਈ ਜੈ ਰਾਮ ਜੀ ਨਵਾਬ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣੀ। ਭੈਣ ਨੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀਆਂ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਾਖੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਆਏ ਤਾਂ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਕੋਲ ਠਹਿਰੇ। ਭਾਈ ਜੈ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਲਿਆਂਦਾ। ਉਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਹਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹੱਟ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਭੈਣ ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ ਭਰਾ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਆਏ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਬੇਬੇ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਥਾਂ ਆ ਕੇ ਸੰਗਤ ਉਸ ਭੈਣ-ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਪੁਰਾਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹੱਲਾ ਛਿੰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਹੇਠ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਨਤਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਟਰੱਸਟ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਨਿੱਜੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਇਸ ਟਰੱਸਟ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ, ਟਰੱਸਟ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ।

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ੧੩ ਨਵੰਬਰ ੧੯੭੦ ਨੂੰ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਇਹ ਉਸਾਰੀ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਇਸਤਰੀ ਸਤਸੰਗ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਬਰਮਿੰਘਮ (ਯੂਕੇ) ਤੋਂ ਬੀਬੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਕੋਲ ਸੀ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸੇ ਟਰੱਸਟ ਕੋਲ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਟਰੱਸਟ ਵਾਲੀ ਯਾਦ ਤੇ ਭੈਣ ਦੀ ਯਾਦ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ।

ਸੰਗਤ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭੈਣ ਨੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣੀ। ਪਿਆਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਬੇਬੇ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਉਸ ਸੱਦੇ ਤੋਂ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭੈਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਖੇ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਹੱਟ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਵੇਈਂ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਸੰਤ ਘਾਟ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋੜੇ ਬਾਹਰ ਉਤਾਰੋ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋ ਲਵੋ ਤੇ ਸਿਰ ਢੱਕ ਲਵੋ। ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਆਇਓ, ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਵੇਖ ਲੈਣਾ। ਹੱਟ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੈ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ।