ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿੱਚ ਨਗਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਠਹਿਰਾਉ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਥੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਨਗਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਸੰਗਤ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਲੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਵੇਈਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ, ਇੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਗੱਲ ਮੁੱਖ ਹੈ।

ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੀ। ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਚੱਲਦੀ ਸੀ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਥਾਂ ਆ ਕੇ ਸੰਗਤ ਉਸ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।

ਸਾਖੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਘਰ ਲੈ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਵੱਖਰੀ ਰਸੋਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਨਹੀਂ ਗਿਣਦੇ। ਬੇਬੇ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲਾ ਵੱਖਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਯਾਦ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਥਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਤੇ ਬਾਬਾ ਲਖਮੀ ਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਥਾਂ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਮਿਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸੰਗਤ ਇੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਇਸੇ ਰਵਾਇਤ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਖੂਹ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਹ ਘਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਖੂਹ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।

ਸੰਗਤ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਬਾਹਰ ਸੀ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਇੱਥੇ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਾਮ ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੱਟ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਵੇਈਂ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਸੰਤ ਘਾਟ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉਹ ਲੜੀ ਚੇਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋੜੇ ਬਾਹਰ ਉਤਾਰੋ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋ ਲਵੋ ਤੇ ਸਿਰ ਢੱਕ ਲਵੋ। ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਆਇਓ, ਤੇ ਨੇੜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹੱਟ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰ ਲੈਣਾ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ।